Decyzja o trwałym skorygowaniu wady wzroku poprzedzona jest etapem, który rozstrzyga, czy zabieg w ogóle będzie możliwy. Kwalifikacja to zestaw badań diagnostycznych oceniających budowę oka, grubość i kształt rogówki oraz stabilność wady refrakcji. Bez tych pomiarów nie da się ustalić ani bezpieczeństwa procedury, ani optymalnej metody korekcji dla konkretnego pacjenta. Wizyta kwalifikacyjna nie jest więc formalnością poprzedzającą zabieg, lecz badaniem, na podstawie którego lekarz podejmuje decyzję. Część osób dowiaduje się dopiero na tym etapie, że parametry ich oczu wykluczają metodę, którą miały na uwadze. Poniżej wyjaśniamy, jakie badania wchodzą w skład kwalifikacji, jak się do nich przygotować i co dzieje się po ich wykonaniu.
Czym jest kwalifikacja do laserowej korekcji wzroku?
Kwalifikacja to szczegółowe badanie okulistyczne poprzedzające każdą metodę korekcji, niezależnie od jej rodzaju. Jego celem jest sprawdzenie, czy dana osoba kwalifikuje się do zabiegu, a jeśli tak, to jaka technika będzie dla niej optymalna. Trwałym sposobem skorygowania wady refrakcji jest laserowa korekta wzroku, czyli zabieg zmieniający krzywiznę rogówki tak, aby promienie światła skupiały się dokładnie na siatkówce. Bez pełnej diagnostyki żadna klinika okulistyczna nie zakwalifikuje pacjenta do zabiegu, ponieważ parametry rogówki i przedniego odcinka oka bezpośrednio wpływają na dobór mocy lasera. Znaczenie ma także stabilność wady, dlatego zabiegi wykonuje się zwykle po ukończeniu dwudziestego roku życia, gdy refrakcja nie zmienia się już z roku na rok. Kwalifikacja obejmuje również wywiad medyczny dotyczący chorób przewlekłych, przyjmowanych leków oraz wcześniejszych zabiegów okulistycznych.
Badania wchodzące w skład wizyty kwalifikacyjnej
Podstawą jest komputerowy pomiar refrakcji oraz badanie ostrości widzenia, które określają rodzaj i wielkość wady, w tym astygmatyzm. Pachymetria mierzy grubość rogówki w części centralnej, ponieważ od niej zależy, ile tkanki można bezpiecznie usunąć podczas zabiegu. Topografia i tomografia rogówki pozwalają na stworzenie mapy rogówki i wykrycie nieprawidłowości takich jak stożek rogówki, które wykluczają zabieg laserowy. Ocena gęstości komórek śródbłonka oraz biometria optyczna uzupełniają obraz przedniego odcinka oka i całej gałki ocznej. Wykonuje się także pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, badanie w biomikroskopie, ocenę widzenia obuocznego oraz badanie dna oka obejmujące siatkówkę, nerw wzrokowy i okolicę plamki żółtej. Osobno mierzy się szerokość źrenicy, co ma znaczenie u osób zgłaszających nadwrażliwość na światło albo widzenie efektów świetlnych po zmroku. Komplet badań diagnostycznych trwa zwykle około dwóch godzin, a wszystkie pomiary wykonuje się podczas jednej wizyty.
Przygotowanie do badań i soczewki kontaktowe
Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny je odstawić odpowiednio wcześniej, ponieważ soczewka zmienia naturalny kształt rogówki i zaburza wyniki pomiarów. W przypadku soczewek miękkich, w tym torycznych, wystarcza zwykle około tygodnia przerwy, natomiast przy soczewkach twardych okres ten wydłuża się nawet do kilku tygodni. Zbyt krótka przerwa jest najczęstszą przyczyną powtarzania badania, dlatego termin odstawienia warto ustalić przy umawianiu wizyty. W dniu badania rezygnuje się z makijażu oczu, czyli cieni do powiek i tuszu do rzęs, bo drobiny kosmetyku utrudniają ocenę powierzchni oka. Lekarza należy poinformować o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza tych wpływających na gojenie tkanek i na wydzielanie łez. Same badania są bezbolesne, choć część z nich wymaga zakroplenia preparatu rozszerzającego źrenicę, co czasowo pogarsza ostrość widzenia. Z tego powodu bezpośrednio po wizycie nie należy prowadzić samochodu i warto zaplanować powrót z osobą towarzyszącą.
Co może wykluczyć z zabiegu laserowej korekcji?
Najczęstszym powodem dyskwalifikacji jest zbyt cienka rogówka, która nie pozwala na bezpieczne usunięcie tkanki potrzebnej do skorygowania wady. Przeszkodą bywa również niestabilna refrakcja, czyli wada zmieniająca się w kolejnych badaniach, ponieważ zabieg wykonany w takim momencie wymagałby wkrótce powtórzenia. Przeciwwskazania obejmują aktywne choroby przedniego odcinka oka, nieleczoną jaskrę, zaawansowany zespół suchego oka oraz zmiany zwyrodnieniowe siatkówki wymagające wcześniejszego leczenia. Znaczenie mają także schorzenia ogólnoustrojowe wpływające na gojenie, w tym choroby autoimmunologiczne i niewyrównana cukrzyca. Osobną grupę stanowią ciąża i okres karmienia, w których zmiany hormonalne wpływają na wynik pomiarów. Wykrycie stożka rogówki wyklucza metody laserowe całkowicie, ponieważ ingerencja w tkankę pogłębiłaby istniejące osłabienie struktury.
Dobór metody korekcji na podstawie wyników
Wyniki badań przekładają się bezpośrednio na wybór techniki, a nie na preferencje pacjenta wyrażone przed wizytą. Przy odpowiedniej grubości rogówki możliwe są metody głębokie, w których laser modeluje tkankę pod wytworzonym płatkiem, czyli LASIK oraz FemtoLASIK. Cieńsza rogówka kieruje kwalifikację w stronę metod powierzchniowych, takich jak PRK, LASEK, TransPRK i EBK, gdzie ingerencja obejmuje warstwy zewnętrzne. Metoda bezpłatkowa SMILE, adresująca krótkowzroczność i astygmatyzm, stanowi rozwiązanie pośrednie, ponieważ nie wymaga tworzenia płatka rogówki. U osób po czterdziestym roku życia, u których pojawia się prezbiopia, rozważa się dodatkowo monowizję albo refrakcyjną wymianę soczewki. Lekarz omawia wskazania i ograniczenia każdego wariantu, wskazując, która metoda korekcji odpowiada budowie danego oka.
Ważność wyników i przygotowanie do zabiegu
Wyniki badań kwalifikacyjnych zachowują aktualność jedynie przez pewien czas, ponieważ parametry oka i wada refrakcji mogą się zmieniać. Przy dłuższej przerwie między kwalifikacją a zabiegiem część pomiarów wykonuje się ponownie, żeby dobór parametrów lasera opierał się na aktualnych danych. Zasady dotyczące ważności badań, dopuszczalnych metod oraz przeciwwskazań ustala lekarz prowadzący kwalifikację, dlatego warto je potwierdzić przed przystąpieniem do zabiegu. W dniu zabiegu obowiązują podobne zalecenia co przy badaniach, czyli brak makijażu, wcześniejsze odstawienie soczewek i obecność osoby towarzyszącej. Część klinik przeprowadza kwalifikację i zabieg tego samego dnia, choć nie jest to reguła i decyzję podejmuje lekarz na podstawie uzyskanych wyników. Poprawa widzenia następuje zwykle po dobie lub dwóch, a powrót do pracy i prowadzenia samochodu bywa możliwy po dwóch, trzech dniach od zabiegu.
